Wespen
Alles over soorten, leefwijze en overlast in België
Wespen vliegen in de zomer overal: rond uw terras, in uw glas frisdrank, langs uw fruitbomen. Toch zijn ze veel meer dan vervelend zoemende insecten. Op deze pagina leest u alles wat u moet weten over wespen in België: welke soorten er zijn, hoe ze leven, wat ze eten en hoe u verstandig omgaat met wespenoverlast. Of u nu een spreekbeurt voorbereidt, gewoon nieuwsgierig bent of last heeft van een wespennest, hier vindt u betrouwbare informatie.
Telefonisch bereikbaar vanaf 07:00.
Voordelen van Beestjes Kwijt
Direct contact
Bel of mail voor rechtstreeks contact met uw bestrijder
24/7 spoedservice
Meestal binnen 24 uur van uw wespenprobleem af
Eerlijk tarief
U betaalt nooit onnodig te veel geld
Gecertificeerd
Alle onze bestrijders hebben de juiste certificatenWat is een wesp?
Een wesp is een gevleugeld, geel-zwart gestreept insect met een opvallend ingesnoerde "wespentaille". In België leven verschillende soorten wespen, sommige in grote kolonies en andere alleen. De meeste wespen die u in en rond huis ziet, behoren tot de zogenaamde sociale wespen: zij bouwen samen een nest met een koningin aan het hoofd.
Wat alle wespen gemeen hebben:
 |
Zes poten en vier vleugels |
|
Twee antennes op de kop |
|
Een angel aan het achterlijf om zich te verdedigen |
|
Een lijf dat scherp is ingesnoerd in het midden |
Een gewone wesp is tussen tien en vijftien millimeter lang. De grotere soorten, zoals de hoornaar, kunnen tot vierentwintig millimeter groot worden. Wespen leveren pijnlijke steken bij wie zich te dicht bij het nest waagt of naar ze slaat.
Soorten wespen in België
In België komen verschillende soorten wespen voor. Hieronder vindt u de zeven bekendste, met als nieuwe en zorgwekkende toevoeging de invasieve Aziatische hoornaar.
De gewone wesp (limonadewesp)
De gewone wesp is verreweg de bekendste wespensoort in België. Ze wordt ook wel limonadewesp genoemd, omdat ze zo graag op zoete dranken afkomt in de zomer. Een gewone wesp is tien tot vijftien millimeter lang, geel-zwart gestreept, met een ankerachtige zwarte tekening op de kop.
Een kolonie van gewone wespen telt op haar piek drieduizend tot zevenduizend werksters. De koningin lijkt sterk op de werksters, maar is forser gebouwd. Nesten van de gewone wesp zijn meestal geel of lichtbruin van kleur en u vindt ze vaak op zolder, in muurspleten, in een schuur of zelfs ondergronds.
De Duitse wesp
De Duitse wesp lijkt op het eerste zicht erg op de gewone wesp. Het verschil zit in details: op de kop van de Duitse wesp staan drie zwarte stippen in plaats van de ankertekening, en het patroon op het achterlijf wijkt af. Duitse wespen zijn ook iets groter dan gewone wespen, gemiddeld vijftien millimeter lang.
Het nest van de Duitse wesp is grijs van kleur, omdat ze gedroogd hout gebruiken om de nestraten te bouwen. Ook deze soort vormt grote kolonies en zorgt in de zomer voor overlast bij hapjes en drankjes.
De Franse veldwesp
De Franse veldwesp is in opmars in België door het opwarmende klimaat. Ze is slanker dan de gewone wesp, met opvallend lange poten die ze tijdens het vliegen laat hangen. Daardoor herkent u haar gemakkelijk in de lucht: ze heeft een wat slungelige vlucht.
De Franse veldwesp bouwt opvallend kleine, open nesten zonder omhulsel: u ziet de raten gewoon hangen. Een kolonie telt zelden meer dan honderd individuen. De Franse veldwesp is niet erg agressief en steekt enkel als ze zich bedreigd voelt.
De Europese hoornaar
In België leven twee soorten hoornaars: de inheemse Europese hoornaar en de invasieve Aziatische hoornaar. De Europese hoornaar is met zeventien tot vierentwintig millimeter de grootste inheemse wesp van België. Ondanks haar imposante voorkomen is de Europese hoornaar verrassend zachtaardig: ze valt mensen zelden aan en is enkel actief rond haar eigen nest.
Een kolonie van de Europese hoornaar is veel kleiner dan die van gewone wespen: meestal tellen ze enkele honderden individuen, met een maximum rond duizend. Ze bouwen hun nest graag in een holle boom, op zolder of in een grote schuur. In tegenstelling tot andere wespen blijft de Europese hoornaar ook 's nachts actief: bij maanlicht jaagt ze op andere insecten.
De Europese hoornaar is in België een beschermde soort. U mag ze niet zomaar bestrijden. Bij overlast schakelt u best een professionele bestrijder in, die de soort zorgvuldig zal benaderen.
De Aziatische hoornaar
De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is een invasieve soort die sinds 2011 in België aanwezig is en zich razendsnel verspreidt. Ze is iets kleiner dan de Europese hoornaar (twintig tot dertig millimeter), maar duidelijk donkerder van kleur: het lijf is grotendeels zwart, met een oranjegele band rond het achterlijf en gele pootuiteinden.
Hier is waarom de Aziatische hoornaar zo zorgwekkend is voor België:
- Bedreiging voor honingbijen. Een Aziatische hoornaar gaat voor een bijenkast hangen en vangt honingbijen in volle vlucht. Een enkele kolonie kan een lokale bijenpopulatie decimeren.
- Hoge nesten. Ze bouwen hun nest vaak hoog in bomen, soms tot dertig meter boven de grond. Dat maakt verwijdering complex en duur.
- Felle verdediging. Ze verdedigen hun nest agressief, vaak vanaf enkele meter afstand.
Ziet u een Aziatische hoornaar of een nest? Meld dit dan via vespawatch.be, het Vlaamse meldpunt voor invasieve hoornaars. In sommige Vlaamse gemeenten wordt verwijdering deels ondersteund. Probeer nooit zelf een nest van de Aziatische hoornaar te benaderen: dit vraagt altijd professionele hulp.
De graafwesp
De graafwesp leeft alleen, niet in een kolonie. Ze graaft gangen in zandgrond of in een stuk hout en jaagt op andere insecten om haar larven te voeden. Ondanks haar formaat is ze nauwelijks gevaarlijk: ze steekt zelden en heeft geen kolonie om te verdedigen.
De galwesp
De galwesp is een minuscuul insect dat eieren legt in plantenweefsel, waardoor er bolvormige uitgroeisels (gallen) op bladeren en takken ontstaan. Galwespen zorgen niet voor overlast bij mensen en zijn vooral interessant vanuit biologisch oogpunt.
Levenscyclus van de wesp
Een wespenkolonie leeft slechts één seizoen. Wat u in de zomer ziet bestaat in de winter al niet meer, op één enkele jonge koningin na. Hieronder leest u hoe een wespenjaar verloopt.
Eind april verlaat de jonge wespenkoningin haar overwinteringsplek (een holle boom, een spouwmuur of een stuk hout) en gaat ze op zoek naar een geschikte plek om een nieuwe wespenkolonie te stichten. Met haar kaken vermaalt ze zacht hout, vermengt het met speeksel en maakt zo een grijsachtig papje. Dat papje, eenmaal opgedroogd, wordt papierachtig en vormt de basis van het nest.
De koningin legt haar eerste eitjes net onder de angel. Na zeven tot tien dagen komen de eitjes uit als witte, pootloze larven. Na een à twee weken verpoppen ze, en die verpopping duurt nog eens een à twee weken. Rond de tweede helft van mei zijn de larven volwassen wespen, de werksters genoemd. Vanaf dat moment helpt de koningin niet meer met de bouw van het nest. Ze legt enkel nog eieren.
De werksters bouwen het nest verder uit, jagen op andere insecten en voeden nieuwe larven. De larven braken op hun beurt een suikerrijk papje uit, het zogenaamde zoet braaksel, waar de werksters zich mee voeden. Deze uitwisseling is de motor van de kolonie.
Tegen eind augustus telt een nest van een gewone wesp drieduizend tot zevenduizend wespen.
Op een zeker moment legt de oude koningin geen eieren meer waaruit werksters voortkomen. Eerst legt ze onbevruchte eieren waaruit mannetjeswespen (darren) voortkomen. Daarna legt ze eieren die nieuwe koninginnen bevatten. Beide groepen verpoppen in augustus of september.
Eenmaal volgroeid verlaten de darren en de jonge koninginnen het nest om te paren met wespen van andere kolonies. Zo voorkomen ze incest binnen de eigen kolonie. Op dit moment is het wespennest volgroeid. Kort na de paring sterven wespen mannetjes. De jonge koningin slaat het sperma op en zoekt een beschutte plek om de winter te overleven.
Door de toenemende kou sterft de oude kolonie. De oude koningin krijgt geen verzorging meer en sterft. Een enkele nachtvorst betekent vaak de uiteindelijke doodsklap voor alle overgebleven werksters in het nest. De jonge koningin zelf hangt zes tot zeven maanden roerloos aan een stuk hout, tot het voorjaar opnieuw aanbreekt.
Wat eten wespen?
Wespen leven hoofdzakelijk van suikers. Suiker is hun brandstof om te vliegen en op andere insecten te jagen. Die prooi-insecten houden ze niet voor zichzelf: ze voeren ze aan hun larven, die als dank een suikerrijk papje uitbraken. Dat zoet braaksel is de hoofdvoeding van de volwassen werksters.
Daarnaast drinken wespen graag:
|
|
nectar van bloemen. |
|
|
honingdauw van bladluizen |
|
|
sap van overrijp fruit |
Zodra alle larven volgroeid zijn, eind augustus en in september, valt deze suikerbron weg. Vandaar dat de wespen plots overal op uw zoete dranken, ijsjes, gebak en alcoholhoudende dranken duiken. Het is geen agressie maar pure honger: de wespen zoeken naar alternatief voedsel.
Pas extra goed op met blikjes drank. Wespen kruipen erin zonder dat u het merkt, en een steek in de mond of keel kan gevaarlijk zijn.
Wanneer zijn wespen actief?
Wespen zijn vooral overdag actief. Hoe hoger de luchttemperatuur, hoe drukker ze worden. Bij slecht weer of lage temperaturen blijven de meeste wespen in het nest slapen. 's Avonds keren ze terug naar hun kolonie en rusten ze tot de volgende ochtend.
Een uitzondering vormt de hoornaar, die ook 's nachts vliegt. Bij maanlicht jaagt ze op andere insecten, een gedrag dat bij andere wespen niet voorkomt.
Het wespenseizoen in België loopt grofweg van eind april tot eind oktober, met de piek in juli en augustus. Blijft het lang warm in de herfst, dan blijven wespen ook langer actief.
Zijn wespen nuttige dieren?
Ja, wespen zijn verrassend nuttige dieren. Hoewel ze in de zomer voor overlast zorgen, leveren ze het hele jaar belangrijk werk:
|
|
Wespen jagen op rupsen en bladluizen, beide grote schadeverwekkers in tuinen en op landbouwgewassen. |
|
|
Ze eten teken, vliegen en steekmuggen, wat de overlast voor mens en dier flink terugdringt. |
|
|
Wespen bestuiven bloemen terwijl ze nectar drinken, vergelijkbaar met bijen. |
Een wereld zonder wespen zou snel overspoeld worden door rupsen en bladluizen. Pas wanneer wespen voor concrete overlast of gevaarlijke situaties zorgen, is bestrijding aangewezen. Een nest dat ergens hoog in een boom hangt, ver van mens en dier, kunt u doorgaans gewoon laten zitten.
Hoe gevaarlijk zijn wespen?
Wespen zijn niet van nature agressief, maar ze worden het wel als ze zich bedreigd voelen of als hun nest in gevaar is. Een wespensteek is pijnlijk en kan voor mensen met een wespenallergie levensbedreigend zijn.
Wat u moet weten over wespensteken:
|
|
De meeste mensen reageren met lokale zwelling, roodheid en jeuk. |
|
|
Bij ongeveer drie procent van de bevolking is er sprake van een echte wespenallergie. Deze mensen dragen vaak een EpiPen (adrenaline-injector) bij zich. |
|
|
Een steek in de mond, keel of hals is altijd reden om onmiddellijk medische hulp te zoeken, ook bij niet-allergische mensen, omdat de luchtwegen kunnen opzwellen. |
|
|
Meerdere steken tegelijk vormen ook voor niet-allergische mensen een serieus risico. |
Houd dus altijd een veilige afstand tot een wespennest. Reken minstens drie tot vijf meter, en bij grote nesten of bij een Aziatische hoornaar zelfs tien meter afstand.
Tips bij wespenoverlast
Hieronder de vijf beste tips om wespenoverlast te beperken in en rond uw woning of bedrijf.
|
|
Stop een wespennest nooit dicht |
De wespen knagen zich gewoon door het materiaal heen en vallen daarna meteen aan. Een dichtgestopte ingang verhoogt het risico, het lost niets op..
|
|
Sla nooit naar wespen |
Wespen die rond u zoemen voelen zich snel bedreigd zodra u uithaalt. Een rustige ontwijking werkt beter dan een armzwaai. Loop kalm weg, dek hapjes en drankjes af en geef de wesp tijd om af te druipen.
|
|
Dek eten en drinken altijd af |
Wespen komen af op suikerrijk voedsel. Een afgedekte schaal of een fles met dop houdt ze op afstand. Pas vooral op met blikjes en open glazen.
|
|
Zoek in het voorjaar naar beginnende wespennesten |
In april en mei zijn wespennesten nog zo groot als een golfbal en huisvest enkel de koningin. Een beginnend nest is dan eenvoudig en veilig te verwijderen, voordat de kolonie op kracht komt. Doorzoek uw zolder, garage, tuinhuis en dakranden.
|
|
Schakel professionele hulp in bij grote nesten |
Hangt er een volgroeid wespennest op een moeilijk bereikbare plek of in de buurt van kinderen, ouderen of huisdieren? Schakel dan een professionele bestrijder in. Zelf wespen bestrijden bij grote nesten brengt gevaarlijke situaties met zich mee, zeker als u niet over de juiste beschermende kleding en bestrijdingsmiddelen beschikt.
Hulp nodig bij een wespennest? Lees meer over wespennest verwijderen of bekijk de kosten voor het verwijderen van een wespennest in België.
Weetjes over wespen
Zes weetjes die uw kennis (of uw spreekbeurt) over wespen wat extra kleur geven.
Nee. Wespen blijven in eerste instantie wel drijven dankzij hun ragfijne vleugeltjes, maar zodra die doorweekt zijn, zinken ze en verdrinken ze.
Een werkster wordt twaalf tot tweeëntwintig dagen oud, afhankelijk van de soort. Een koningin leeft tot wel een jaar, want zij moet doorlopend eitjes leggen om de kolonie in stand te houden.
Nee, alleen bijen maken honing. Wespen drinken wel graag honing als ze die ergens vinden.
Alleen de jonge koninginnen overwinteren. De rest van de kolonie sterft in de winter door koud weer en voedselgebrek.
Een gewone wesp of Duitse wesp telt drieduizend tot zevenduizend individuen op de piek. Een hoornaarnest blijft kleiner, zelden meer dan duizend.
Ja, ze is afkomstig uit Zuidoost-Azië en kwam vermoedelijk in 2004 mee met een lading uit China naar Frankrijk. Sinds 2011 wordt ze in België gespot en verspreidt ze zich ieder jaar verder.
Veelgestelde vragen over wespen
Het wespenseizoen in België loopt grofweg van eind april tot eind oktober. De piek ligt in juli en augustus, wanneer de kolonies volgroeid zijn en alle wespen uitvliegen op zoek naar voedsel.
Een Aziatische hoornaar is donkerder dan een gewone wesp of Europese hoornaar. Het lijf is grotendeels zwart, met een oranjegele band rond het achterlijf en gele pootuiteinden. Ze is twintig tot dertig millimeter lang. Bij twijfel meldt u uw waarneming via vespawatch.be.
Wespen worden aangetrokken door zoete geuren: nectar, fruit, frisdrank, gebak, ijsjes en alcoholhoudende dranken. Ook geurige cosmetica zoals parfum of bepaalde deodorants trekt hen aan.
Hangt het nest op een veilige afstand van mens en dier? Dan kunt u het rustig laten hangen tot het einde van het seizoen. Zit het nest in of vlak bij uw woning, of komt u er ongewild in de buurt? Schakel dan een professionele bestrijder in. Bekijk de kosten van een wespennest verwijderen in België.
In de meeste Vlaamse en Brusselse brandweerzones is gratis verwijdering geen standaard meer. Bij acuut gevaar of voor de Aziatische hoornaar in sommige zones komt de brandweer wel uit. In andere gevallen verwijst men u door naar een private bestrijder.
Via Wespendienst.be vindt u een lokale, gecertificeerde wespenbestrijder. Vul uw stad of postcode in en u krijgt direct contact met een vakman uit uw regio. Alle aangesloten experts werken met professionele middelen en geven vooraf duidelijkheid over de kosten.